غور کې وروستیو وچکالیو کرنه او د بزګرانو اقتصاد زیانمن کړي
د اقلیمي بدلون او پرلهپسې وچکالیو له امله د غور ولایت په ځینو سیمو کې کرنیزې ځمکې وچې او حاصلات یې زیانمن شوي او ډېری کروندګر له سختو اقتصادۍ ستونزو سره مخ دي.
د اقلیمي بدلون او پرلهپسې وچکالیو له امله د غور ولایت په ځینو سیمو کې کرنیزې ځمکې وچې او حاصلات یې زیانمن شوي او ډېری کروندګر له سختو اقتصادۍ ستونزو سره مخ دي.
په تېرو نږدې څلورو کلونو کې د حکومت له خوا په ټول هېواد کې څه باندې ۱۸۲ زره کسان د حرفوي، تخنیکي او مسلکي زدهکړو له مرکزونو فارغ شوي؛ مسوولین دغه پروګرامونه د بېکارۍ راکمولو لپاره مهم ګام بولي، خو شنونکي ټینګار کوي چې یوازې زدهکړې کافي نه دي، بلکې باید فارغانو ته د کار دوامداره فرصتونه هم برابر شي.
د دایکنډي سخت جغرافیايي موقعیت او د کلیو لرېوالی یې نه یوازې د ژوند بنسټیزو خدماتو ته د خلکو لاسرسی سخت کړی، بلکې په یو شمېر سیمو کې یې د ماشومانو د زدهکړو پر وړاندې جدي خنډونه رامنځته کړي دي.
د صحت طفل روغتون سرطبیب او ځینو ډاکټرانو د «د ماشومانو لپاره په بستهبندي شوو خوراکونو کې کیمیاوي رنګونه؛ د ماشومانو د روغتیا لپاره جدي ګواښ» په عنوان د پژواک وروستی راپور د عامه پوهاوي کچې په لوړېدو او د یادو خوراکونو د پلور د مخنیوي لپاره د مسوولینو د پاملرنې جلبېدو کې اغېزناک ګام بللی دی.
په کابل ښار کې د خیاطۍ یوه کارګاه چې لسګونه ښځې کار پهکې کوي، د هېواد د بېلابېلو سیمو ځايي کلتورونو ته په پام افغاني جامې جوړوي او بیا د هغو د پلور له لارې عاید ترلاسه کوي.
خوست کې یو شمېر کروندګر وایي، سږ کال یې د وچکالۍ له امله د هندواڼو په حاصلاتو کې د پام وړ کموالی راغلی او له حکومته غواړي چې د دوی کښتونو ته د اوبو برابرولو ترڅنګ د اصلاح شوو تخمونو، سرې او درملو برخه کې هم مرسته وکړي.
د جوزجان په مرکز شبرغان ښار کې د سواد زدهکړو په یوه کوچني ټولګي کې یو شمېر لوړ عمر لرونکي ښځې او ځوانې نجونې په لیک لوست بوختې دي؛ دغه زمینه د یوې داسې ښځې له لوري چې خپله یې هم په ماشومتوب کې زدهکړې نه دي کړې، برابره شوې ده.
هرات کې یو شمېر کروندګر په دغه ولایت کې د وچکالۍ دوامداره کېدو او د ځمکې لاندې اوبو کچې ټيټېدو په اړه د اندېښنې په څرګندولو وايي چې د تېرو کلونو په پرتله په هرات کې د شولو په کښتونو کې د پام وړ کموالی راغلی دی.
د کندهار ښار اوسېدونکي شکایت کوي چې د ځمکې لاندې اوبو کچه په بېساري ډول ښکته شوې، ډېری څاګانې وچې شوې او اوس له لرو ځایونو د اوبو راوړلو او یا پېرلو له سختو ستونزو سره مخ کړي دي.
په داسې حال کې چې د ماشومانو لپاره د پاپړ، چپس او بیسکېټو په څېر بستهبندي شوو خوراکونو د دوکاندارانو بازار تود ساتلی، خو روغتیايي متخصصین او د عامې روغتیا وزارت وايي، په یو شمېر دغو خوراکونو کې کیمیاوي رنګونه کارول شوي چې په اوږدمهال کې د ماشومانو روغتیا ته زیان رسوونکي دي.
په داسې حال کې چې په نیمروز کې وچکالیو کرنې ته سخت زیان اړولی، په وروستیو کې یو شمېر کروندګرو د اوبولګولو څاڅکي سیسټم ته په مخې کولو سره خپلې وچې ځمکې بیا راژوندۍ او پر شنو کروندو یې بدلې کړې دي.
د دایکنډي په مرکز نیلي ښار کې د دوامداره وچکالۍ، د ورښت کموالي او د معیاري کانالیزاسیون سیسټم نشتوالي له امله د ځمکې لاندې اوبه مخ په ککړېدو دي او دا ستونزه د دغه ولایت د اوسېدونکو او ځایي مسوولینو د اندېښنې لامل شوې ده.
ډاکټران وايي، په هېواد کې د «اوتیسم» په اړه د ځینو کورنیو نه پوهاوی د دې لامل کېږي چې په ماشومانو کې دغه اختلال ناوخته تشخیص شي. هغوی ټینګار کوي، که په ماشومانو کې ځینې نښې لکه په خبرو کې اختلال، اړیکې نیولو کې ستونزه او د سترګو له لارې نه تماس ولیدل شي، باید ژر تر ژره ډاکټر ته مراجعه وشي.
د هرات د زندهجان ولسوالۍ د «غارموشک» سیمې اوسېدونکي وايي، د دغه کلي د یوازېني روغتیايي مرکز فعالیت له پنځو میاشتو راهیسې درېدلی او دوی اوس دغلته لومړنیو روغتیايي خدمتونو ته هم لاسرسی نه لري.
د خوست په ګربزو ولسوالۍ کې له زدهکړو بېبرخې لسګونه کارګر ماشومان هره ورځ سهار له لمر ختو مخکې د خښتو بټیو کې کار ته د تلو په تکل سره راټولېږي؛ دا هغه ماشومان دي چې کوچني سپېره لاسونه، ستړې څېرې او په سترګو کې ناهیلي یې د بېوزلۍ او ستړي ژوند کیسې بیانوي.
د غزني ښار یو شمېر اوسېدونکي وايي چې د سړک غاړو او نورو پلورونکو له خوا په کراچیو کې د توکو د پلور په موخه د لګول شوو لاوډسپېکرونو غږونو خلک له ستونزو سره مخ کړي خو مسوولین وایي، د دې ستونزې مخنیوي لپاره هڅې کوي.
جوزجان کې یو شمېر بزګران په داسې حال کې له سختې وچکالۍ اندېښنه څرګندوي او له حکومت او مرستندویه بنسټونو د ملاتړ غوښتنه کوي چې د کرنې ریاست وايي، وچکالۍ د دغه ولایت ۸۰ سلنه کرنیزو ځمکو ته زیان رسولی دی.
کابل ښار کې د هایدې شفق په نوم یوې ۱۴ کلنې نجلۍ د نجونو پر مخ د ښوونځیو له شپږم پورته ټولګیو له تړل کېدو وروسته یو کوچنی کاروبار پیل کړ چې نن یې نه…
روغتیايي متخصصین توصیه کوي چې میندې باید له مېندواره کېدو مخکې د خپلو غاښونو درملنه وکړي؛ ځکه د مېندوارۍ په دوران کې د غاښونو ترمیم او ایستل خطرناک تمامېدای شي.
په داسې حال کې چې د نسايي ولادي برخې متخصصین د مېندوارۍ پر مهال مراقبتونه د مور او ماشومام د روغتیا لپاره مهم بولي، خو د غور په دولتیار ولسوالۍ کې ځینې ښځې وايي، له روغتیايي مرکزونو د لرېوالي، د پوهاوي کچې ټیټوالي او ځینو کورنیو ستونزو له امله د مېندوارۍ دورې خدماتو ته کم لاسرسی لري.
د خوست ولایت په صبريو یعقوبیو ولسوالۍ کې د «خلبيسات» په نوم د یوې لېسې زدهکوونکي چې د کتابونو بکسونه یې اوږو ته اچولي، سهار وختي د یوې هدیرې په لور روان دي؛ د دوی د درس ځای همدلته دی او له کومې سرپناه، مېز او چوکۍ پرته زدهکړې کوي.
په داسې حال کې چې واده باید په ژوند کې خوشحالي او نېکمرغي راولي، خو د هېواد په ځینو سیمو کې د لوړ ولور او د واده د ډېر لګښت له امله د ګڼو ځوانانو ژوند له ستونزو سره مخ دی؛ یو شمېر ځوانان چې د دغو لوړ لګښت لرونکو دودونو پر ځای کولو لپاره یې کډوالۍ ته مخه کړې، غوښتنه کوي چې دغه ناسم دودونه دې له منځه ولاړ شي.
دایکنډي کې سره له دې چې ډېرې کورنۍ بېوزلې دي، لا هم د وادونو، د مړو د خیرات او نور مراسم په لوړو لګښتونو ترسره کېږي؛ داسې لګښتونه چې د دغه ولایت د یو شمېر اوسېدونکو په وینا، نه یوازې پر خلکو اقتصادي فشار راوړي، بلکې د ټولنې د پرمختګ او هوساینې مخه یې هم نیولې ده.
یو شمېر کارګر ماشومان له حکومته د مرستې غوښتنه کوي او د کار او ټولنیزو چارو وزارت، په سختو کارونو د ماشومانو ګومارل له قانون سرغړونه بولي او له نړۍوالو بنسټونو غواړي چې د ماشومانو ستونزو ته د رسېدو په برخه کې خپل مسوولیت ادا کړي.