<p style="text-align: justify;">کابل (پژواک، ۷ کب ۱۴۰۴): د امریکايي ډالر پر وړاندې د افغانۍ ارزښت د تېرو لسو میاشتو په پرتله تر ۱۱ سلنه ډېر لوړ شوی دی. د صرافانو او اقتصادي کارپوهانو په خبره، د ډېرو بهرنيو اسعارو راتلل، په افغانیو د ملګرو ملتونو مرستې او د افغانستان بانک کنټرولي سیاست د دغه لوړوالي اصلي عوامل دي.</p>
<p style="text-align: justify;">د کابل ښار د سرای شهزاده د «صداقت صرافۍ» مالک محمدحسین پژواک ته وویل چې نن (پنجشنبه، د کب ۷مه) د يوه امريکايي ډالر اخیستلو بیه ۶۳ اعشاريه ۲۰ افغانی دی، په داسې حال کې چې د روان کال د غبرګولی په مياشت کې د يوه ډالر بیه ۷۱ اعشاريه ۳۰ افغانۍ وه.</p>
<p style="text-align: justify;">نوموړي د افغانۍ د ارزښت لوړېدو عوامل په دې ډول تشريح کړل: د ملګرو ملتونو له لارې راتلونکې مرستې د افغانستان نړۍوال بانک (AIB) له خوا افغانیو ته اړول کېږي او د اړينو توکو پېرلو لپاره کارېږي.</p>
<p style="text-align: justify;">همدارنګه، مرکزي بانک سلګونه میلیونه افغانی زاړه بانکنوټونه له بازاره ټول کړل او وسوځول او او پر ځای يې نوي نوټونه چاپ کړي دي. سربېره پر دې، د ډالرو د قاچاق مخنیوی هم شوی دی.</p>
<p style="text-align: justify;">محمدحسین د ډالر د ارزښت کمېدل د هېواد په اقتصاد کټه وبلل ویې ویل، دغه کار کولای شي د توکو نرخونه ارزانه کړي، خو په دې شرط چې بازار تر کنټرول لاندې وي.</p>
<p style="text-align: justify;">همدارنګه، د سرای شهزاده د صرافانو اتحادیې مرستیال حمدالله همدرد وویل چې اوس په ټول هېواد کې معاملې په افغانیو کېږي، په داسې حال کې چې د اسلامي امارت له بریا مخکې ځینو ولایتونه کې په معاملو کې پاکستانۍ کلدارې او ایراني تومان کارېدل.</p>
<p style="text-align: justify;">هغه زياته کړه چې د روژې میاشتې په رارسېدو سره په بهر کې مېشت افغانان خپلو کورنیو ته پيسې لېږدوي چې دا هم د افغانۍ د ارزښت لوړېدو کې اغېز لري.</p>
<p style="text-align: justify;">د اقتصادي چارو يوه بل پوه استاد قیس محمدي وویل: «کله چې په افغانستان کې د ډالر غوښتنه کمه شي او خلک ډالر تبادله نه کړي يا يې خوندي کړي، د ډالر ارزښت کمېږي. دا د څو دلیلونو له امله دي؛ له یو طرفه د ډالر زیات داخلېدل د بشري مرستو، حوالو او تجارت له لارې، د مرکزي بانک له خوا د پیسو سخت کنټرول او د ډالر د بهر وتلو محدودیتونه. اسلامي امارت اجازه نه ورکوي چې ډالر له هېواده بهر شي.»</p>
<p style="text-align: justify;">هغه زياته کړه، د پیسو ثبات ډېر مهم دی؛ په تېرو کلونو کې د اسلامي امارت له بریا وروسته د ډالر پر وړاندې د افغانۍ ارزښت ثابت پاتې شوی چې دا د مرکزي بانک د ښه کنترول څرګندونه کوي.</p>
<p style="text-align: justify;">محمدي دغهراز وویل: «د کورنیو عواملو ترڅنګ، بهرنیو عوامل هم اغېز لري؛ د ډالر ارزښت په تېر یو کال کې د نړۍ په ډېرو اسعارو کې کم شوی، د امریکا د پیسو پالیسۍ بدلونونه، د ګټې لوړوالی په نورو هېوادونو کې، د نړۍوال اقتصاد وضعیت، د تېلو بیې او نور فکټورونه هم د دې سبب شوي چې ډالر بېثباته شي.»</p>
<p style="text-align: justify;">بل اقتصادپوه عبدالنصیر رشتیا وايي: «د افغانۍ ارزښت لوړېدل څو لاملونه لري؛ د ډالر د قاچاق مخنیوی، د تولیداتو زیاتوالی، صادرات، د افغانۍ پراخه کارونه په هغو سیمو کې چې مخکې بهرني اسعار کارېدل او د افغانستان بانک د کنټرول سیاستونه او منظم لیلام.»</p>
<p style="text-align: justify;">هغه دغهراز وویل چې د ډالر ارزښت کمېدل د واردوونکو هېوادونو لکه افغانستان لپاره ګټور دي؛ ځکه هغوی کولای شي زیات توکي وارد کړي.</p>
<p style="text-align: justify;">د افغانستان بانک ویاند حسیبالله نوري پژواک ته وویل: «د جوزا میاشتې په جریان کې د یوه ډالر بیه ۷۱ اعشاريه ۳۰ افغانۍ وه، خو اوس ۶۳ اعشاريه ۲۵ ته راټیټه شوې چې د افغانۍ د ارزښت ۱۱ اعشاريه ۲۹ سلنه لوړوالی ښيي.»</p>
<p style="text-align: justify;">نوري د افغانۍ د ارزښت لوړېدو عوامل په دې ډول تشريح کړل: «د منظمو پولي سیاستونو پلي کول، د نقدينګي مؤثر مدیریت او د بازار له حقیقي وضعیت سره دوامداره همغږي، د افغانۍ د ثبات بنسټیز عوامل دي.»</p>
<p style="text-align: justify;">هغه زياته کړه چې د افغانستان بانک د اقتصادي واقعیتونو په پام کې نیولو سره، د پيسو د عرضې او غوښتنې ترمنځ تعادل ساتلی او د اسعارو په بازار کې یې د شدیدو نوساناتو مخه نیولې ده.</p>
<p style="text-align: justify;">همدارنګه، د شته شمېرو له مخې، سږ کال د ډالر په مقابل کې د افغانۍ ارزښت د تېر کال په پرتله ۹.۹۳ سلنه ډېر شوی چې د پولي ثبات او د اقتصادي سیاستونو د مؤثر تطبیق څرګنده نښه ده.</p>
<p style="text-align: justify;">نوري وویل: «سربېره پر دې، د تورم کچه هم په مؤثره توګه کنټرول شوې ده. د ۱۴۰۴ لمریز کال تر قوس میاشتې پورې، اوسط تورم ۲.۳۹ سلنه ثبت شوی چې د قیمتونو ثبات، د خلکو د پېرلو توان ساتنه او د ملي اقتصاد نسبي توازن ښيي.»</p>
<p style="text-align: justify;">هغه زياته کړه: «په ټولیزه توګه دا مثبت شاخصونه ښيي چې د افغانستان بانک پولي سیاستونه په منظم، هدفمند او محتاطانه ډول پلي کړي او د هېواد د پولي او اقتصادي ثبات په پیاوړتیا کې یې مهم رول لوبولی دی.»</p>
